Có một lỗi rất phổ biến khi làm phim doanh nghiệp: mở đầu bằng những câu quá quen.
“Trải qua nhiều năm hình thành và phát triển…”
“Với sứ mệnh mang đến những giá trị tốt đẹp…”
“Là một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực…”
Những câu này không sai. Nhưng vấn đề là chúng quá giống nhau. Người xem nghe xong có thể hiểu doanh nghiệp đang muốn nói gì, nhưng rất khó nhớ. Mà trong thời đại người xem có thể lướt qua một video chỉ sau vài giây, một kịch bản doanh nghiệp chỉ “đúng thông tin” là chưa đủ.
Muốn video giữ chân người xem, kịch bản cần có câu chuyện.
Không phải câu chuyện theo nghĩa phải bi kịch, phải nước mắt hay phải có drama. Storytelling trong phim doanh nghiệp đơn giản là cách biến hành trình của một thương hiệu, một nhà máy, một đội ngũ, một sản phẩm thành một mạch kể có cảm xúc, có bối cảnh, có thử thách, có con người và có điểm đọng lại.
Nói cách khác: đừng chỉ kể doanh nghiệp đã lớn thế nào. Hãy kể vì sao doanh nghiệp xứng đáng có ngày hôm nay.
Vì sao phim doanh nghiệp cần storytelling?
Người xem thường không nhớ hết số liệu. Họ cũng không nhớ đầy đủ các cột mốc, giải thưởng hay danh sách dự án. Nhưng họ có thể nhớ một khoảnh khắc.
Một người công nhân đứng bên dây chuyền lúc trời chưa sáng.
Một kỹ sư bám công trường giữa ngày mưa.
Một chuyến xe rời nhà máy lúc nửa đêm để kịp giao hàng.
Một người sáng lập nhiều năm tự tay kiểm tra từng sản phẩm.
Một đội ngũ đã từng đi qua giai đoạn khó khăn nhất nhưng vẫn chọn ở lại.
Những khoảnh khắc như vậy giúp doanh nghiệp trở nên “có người”, “có đời sống” và “có cảm xúc”. Khi đó, video không còn là một bản profile được đọc bằng hình ảnh, mà trở thành một câu chuyện thương hiệu có khả năng kết nối với người xem.
Với phim doanh nghiệp, storytelling không làm mất đi tính chuyên nghiệp. Ngược lại, nếu làm đúng, nó giúp thông tin trở nên dễ tiếp nhận hơn, số liệu trở nên có ý nghĩa hơn và thông điệp thương hiệu trở nên đáng nhớ hơn.
Công thức viết kịch bản phim doanh nghiệp có sức hút
Một kịch bản doanh nghiệp hấp dẫn có thể đi theo công thức sau:
Khoảnh khắc mở đầu → Bối cảnh cụ thể → Thử thách / bước ngoặt → Con người hành động → Thành quả → Dư âm
Nghe đơn giản, nhưng đây là khung rất hiệu quả để biến một nội dung khô thành một bộ phim có mạch cảm xúc.
1. Mở đầu bằng một khoảnh khắc, không mở đầu bằng thành tích
Phần mở đầu là nơi quyết định người xem có muốn ở lại hay không.
Rất nhiều phim doanh nghiệp mở đầu bằng các câu tổng quát:
“Công ty ABC được thành lập năm…”
“Sau nhiều năm xây dựng và phát triển…”
“Với tầm nhìn trở thành đơn vị hàng đầu…”
Cách mở này an toàn nhưng khó tạo cảm xúc. Người xem chưa kịp thấy điều gì đặc biệt thì đã phải tiếp nhận thông tin.
Một cách tốt hơn là mở đầu bằng một cảnh cụ thể.
Ví dụ:
“Có những ngày, nhà máy sáng đèn trước khi mặt trời lên.”
“Có những chuyến xe rời cổng khi thành phố vẫn còn đang ngủ.”
“Có một thế hệ đã bắt đầu hành trình từ một xưởng nhỏ, vài con người và một niềm tin rất lớn.”
“Trước khi trở thành một thương hiệu được biết đến hôm nay, mọi thứ từng bắt đầu bằng những công việc rất thầm lặng.”
Những câu mở như vậy không cần quá hoa mỹ. Điều quan trọng là chúng tạo ra hình ảnh trong đầu người xem. Khi có hình ảnh, người xem dễ dừng lại hơn. Khi có cảm xúc, họ dễ bước tiếp vào câu chuyện hơn.
2. Bối cảnh phải cụ thể, đừng chỉ nói “khó khăn”
Trong phim doanh nghiệp, từ “khó khăn” được dùng rất nhiều. Nhưng nếu chỉ nói “những ngày đầu còn nhiều khó khăn”, người xem sẽ không cảm nhận được gì.
Khó khăn là gì?
Thiếu vốn? Thiếu nhân sự? Thiếu máy móc? Thị trường chưa tin? Công nghệ chưa hoàn thiện? Đội ngũ phải làm thủ công? Nhà xưởng còn nhỏ? Đơn hàng gấp nhưng năng lực sản xuất chưa đủ?
Càng cụ thể, câu chuyện càng có sức nặng.
Thay vì viết:
“Những ngày đầu thành lập, công ty gặp rất nhiều khó khăn nhưng vẫn nỗ lực vượt qua.”
Có thể viết:
“Ngày ấy, xưởng chỉ có vài chục con người. Máy móc chưa nhiều. Nhiều công đoạn vẫn phải làm bằng tay. Có những đơn hàng đến gấp, cả đội phải ở lại cùng dây chuyền cho tới khi ánh sáng đầu tiên lọt qua cửa xưởng.”
Cùng một ý, nhưng cách viết thứ hai có hình ảnh, có nhịp, có không khí. Người xem không chỉ nghe thông tin, mà bắt đầu nhìn thấy một phần hành trình.
3. Cao trào trong phim doanh nghiệp không nhất thiết phải bi kịch
Nhiều người nghĩ storytelling là phải có câu chuyện xúc động, phải có mất mát hoặc biến cố lớn. Thực ra không phải.
Trong phim doanh nghiệp, cao trào thường nằm ở các bước ngoặt:
- Một giai đoạn thị trường biến động.
- Một lần thay đổi mô hình kinh doanh.
- Một quyết định đầu tư nhà máy mới.
- Một dự án lớn tưởng như không kịp tiến độ.
- Một thời điểm dịch bệnh, thiên tai hoặc khủng hoảng.
- Một lần tái cấu trúc để doanh nghiệp sống sót và đi tiếp.
- Một sản phẩm phải thử nghiệm nhiều lần mới thành công.
- Một thế hệ lãnh đạo chuyển giao cho thế hệ mới.
Cao trào không phải là “làm cho kịch tính”. Cao trào là tạo ra cảm giác: mọi thứ không hề dễ dàng, và thành quả hôm nay không tự nhiên mà có.
Ví dụ, thay vì kể tuyến tính:
“Công ty mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ mới và đạt nhiều thành tựu.”
Có thể kể thành mạch có cao trào:
“Đã có thời điểm, năng lực sản xuất cũ không còn đủ để đáp ứng những yêu cầu mới của thị trường. Đầu tư công nghệ là điều bắt buộc, nhưng cũng là một quyết định không dễ dàng. Bởi phía sau mỗi dây chuyền mới là bài toán vốn, con người, vận hành và cả niềm tin vào hướng đi dài hạn. Nhưng chính quyết định ấy đã mở ra một giai đoạn phát triển khác cho doanh nghiệp.”
Khi có bước ngoặt, câu chuyện có lực kéo. Người xem muốn biết doanh nghiệp đã xử lý thế nào, vượt qua ra sao và điều gì thay đổi sau đó.
4. Đưa con người vào trung tâm câu chuyện
Một sai lầm lớn của phim doanh nghiệp là chỉ nói về doanh nghiệp như một khối vô hình.
“Công ty đã nỗ lực…”
“Doanh nghiệp đã vượt qua…”
“Tập thể đã đồng lòng…”
Những câu này đúng nhưng xa. Người xem khó cảm nhận vì không thấy ai cụ thể bên trong đó.
Muốn phim doanh nghiệp có cảm xúc, phải đưa con người vào.
Đó có thể là người sáng lập, ban lãnh đạo, kỹ sư, công nhân, nhân viên kinh doanh, khách hàng, đối tác hoặc một nhân sự đã gắn bó lâu năm. Họ không chỉ xuất hiện để “minh họa”, mà nên trở thành một phần của câu chuyện.
Ví dụ:
“Có người đã gắn bó với nhà máy từ khi dây chuyền đầu tiên đi vào hoạt động. Có người nhớ rõ từng lần máy dừng, từng đêm tăng ca, từng chuyến hàng phải giao bằng mọi giá. Với họ, nơi này không chỉ là chỗ làm. Đó là một phần tuổi trẻ, một phần nghề nghiệp và một phần cuộc đời.”
Khi người thật bước vào kịch bản, thương hiệu trở nên đáng tin hơn. Thành quả không còn là những con số trên màn hình, mà là kết quả của rất nhiều con người đã cùng nhau làm việc, chịu áp lực, thay đổi và trưởng thành.
5. Số liệu vẫn cần, nhưng phải đặt sau câu chuyện
Phim doanh nghiệp không thể bỏ số liệu. Số năm thành lập, quy mô nhà máy, số lượng nhân sự, công suất, hệ thống phân phối, dự án tiêu biểu, giải thưởng, chứng nhận… đều là thông tin quan trọng.
Nhưng số liệu không nên đứng một mình. Số liệu cần được đặt vào ngữ cảnh.
Thay vì viết:
“Công ty hiện có 3 nhà máy, hơn 1.000 nhân sự và hệ thống phân phối trên toàn quốc.”
Có thể viết:
“Từ một cơ sở sản xuất ban đầu, doanh nghiệp đã từng bước mở rộng thành 3 nhà máy, quy tụ hơn 1.000 nhân sự và xây dựng hệ thống phân phối trên toàn quốc. Mỗi con số là một dấu mốc, nhưng phía sau đó là nhiều năm tích lũy năng lực, chuẩn hóa quy trình và bền bỉ giữ chất lượng trong từng sản phẩm.”
Cách viết này giúp số liệu không bị khô. Nó vẫn cung cấp thông tin, nhưng thông tin ấy có cảm xúc và có ý nghĩa hơn.
6. Kết phim bằng dư âm, đừng kết bằng khẩu hiệu
Phần kết của nhiều phim doanh nghiệp thường rơi vào khẩu hiệu:
“Công ty sẽ tiếp tục phát triển bền vững, vươn tầm khu vực và quốc tế.”
Câu này không sai, nhưng quá quen. Nếu phim nào cũng kết như vậy, người xem rất khó nhớ.
Một đoạn kết tốt nên để lại dư âm. Không cần nói quá to. Không cần cố sâu sắc. Chỉ cần chạm đúng tinh thần của hành trình.
Ví dụ:
“Sau tất cả, điều ở lại không chỉ là những nhà máy, những công trình hay những con số tăng trưởng. Điều ở lại là niềm tin của những con người đã chọn đi cùng nhau qua một chặng đường đủ dài. Từ những ngày đầu nhiều thử thách đến hôm nay, hành trình ấy vẫn đang tiếp tục — bằng tinh thần bền bỉ, bằng khát vọng đổi mới và bằng trách nhiệm với những giá trị mà doanh nghiệp đã chọn theo đuổi.”
Hoặc:
“Một thương hiệu lớn không chỉ được tạo nên bởi sản phẩm. Nó được tạo nên bởi những con người âm thầm giữ lời hứa với khách hàng, với đối tác và với chính nghề nghiệp của mình. Đó là nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục bước về phía trước.”
Kết phim không nhất thiết phải “hô hào”. Đôi khi một câu lắng lại sẽ khiến người xem nhớ lâu hơn.
Ví dụ: Chuyển một đoạn kịch bản khô thành storytelling
Bản khô:
“Trong 20 năm qua, công ty đã không ngừng phát triển, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và khẳng định vị thế trên thị trường.”
Bản storytelling:
“Hai mươi năm trước, mọi thứ bắt đầu từ một xưởng nhỏ và vài con người tin rằng mình có thể làm ra sản phẩm tốt hơn. Có những ngày đơn hàng đến dồn dập, máy chạy xuyên đêm, người ở lại cùng dây chuyền cho tới khi ánh sáng đầu tiên lọt qua cửa xưởng. Từ những ngày như thế, quy mô lớn dần, sản phẩm đi xa hơn, và niềm tin ban đầu trở thành vị thế của một thương hiệu hôm nay.”
Sự khác biệt không nằm ở việc thêm nhiều chữ. Sự khác biệt nằm ở cách kể.
Một bên là thông tin. Một bên là câu chuyện.
Công thức nhanh khi viết kịch bản phim doanh nghiệp
Trước khi viết, hãy thử trả lời 6 câu hỏi:
- Khoảnh khắc nào có thể mở phim thật cuốn?
- Doanh nghiệp bắt đầu trong bối cảnh nào?
- Khó khăn hoặc bước ngoặt lớn nhất là gì?
- Ai là những con người đại diện cho hành trình đó?
- Thành quả hôm nay nên được kể bằng số liệu nào?
- Sau khi xem xong, người xem nên nhớ điều gì nhất?
Nếu trả lời được 6 câu hỏi này, kịch bản sẽ có xương sống. Khi đó, phim doanh nghiệp không còn là một bản giới thiệu đơn thuần, mà có thể trở thành một câu chuyện thương hiệu đủ rõ, đủ cảm xúc và đủ thuyết phục.
Kết luận
Một kịch bản phim doanh nghiệp hay không phải là kịch bản dùng nhiều mỹ từ nhất. Cũng không phải là kịch bản nhồi nhiều thành tích nhất.
Kịch bản hay là kịch bản giúp người xem hiểu doanh nghiệp bằng lý trí, nhưng nhớ doanh nghiệp bằng cảm xúc.
Muốn làm được điều đó, đừng bắt đầu bằng “chúng tôi là ai”. Hãy bắt đầu bằng một khoảnh khắc cho thấy doanh nghiệp ấy đã đi qua điều gì, đã được tạo nên bởi những con người nào và vì sao hành trình đó đáng được kể.
Bởi người xem có thể quên một con số. Nhưng họ sẽ nhớ một cảnh, một gương mặt, một câu nói, một khoảnh khắc thật.
Và đó chính là sức mạnh của storytelling trong phim doanh nghiệp.
ProMedia là đơn vị sản xuất phim doanh nghiệp, phim thương hiệu, video profile, phim kỷ niệm thành lập và video sự kiện cho các doanh nghiệp, tập đoàn, nhà máy, khu công nghiệp và tổ chức tại Việt Nam. Nếu doanh nghiệp cần xây dựng một bộ phim không chỉ đẹp về hình ảnh mà còn có câu chuyện rõ ràng, cảm xúc và thuyết phục, có thể tham khảo dịch vụ sản xuất phim doanh nghiệp của ProMedia tại: https://promedia.vn/san-xuat-phim-doanh-nghiep/
